آییننامه و مقررات حفاظتی پرسها

مقررات عمومی حفاظتی‌)

ماده ۱ - پرسها باید مجهز بوسائلی به شرح زیر باشندکه بتواند قوه محرکه و گردش فلکه مربوطه را متوقف کند.
الف - مکانیسم متوقف کننده یا وسایلی که کلیدهای قطع کننده را در حال توقف ماشین و یا کلیدهای راه اندازی را که روی موتور انفرادی دستگاه سوار شده است چفت کند
ب - فلکه های ثابت و فلکه های هرز باید دارای چنگک های رد کننده تسمه بوده و بقسمی تعبیه شده باشد که بتوان در حال توقف دستگاه آن را چفت کرد یا‌: مجهز بوسائل رد کننده تسمه یا قرقره های هادی باشد که درگیر شدن تسمه و جدا کردن آن را از فلکه های محرک تسهیل کند یا دارای کلاچی باشد که روی فلکه محرک نصب شده و دارای دستگیره ای باشد که بتوان آن را در حال توقف ماشین ثابت و محکم کرد.

ماده ۲ - کلیه پرسها باستثناء پرسهای هیدرولیک باید مجهز به ترمزهای موثر و مطمئن باشند.

ماده ۳ - پرسهای بزرگ باید دارای وسیله ای باشد که بتواند ماشین را در هر نقطه‌ای از مسیر فوری متوقف کند.

ماده ۴ - کلیه وسائلی که در بغل ماشینهای پرس نصب شده و دارای حرکت دورانی یا حرکت رفت و آمد میباشد چنانچه در ارتفاعی کمتر از ۶۰/۲ متر از کف کارگاهها یا سکوی کار واقع شده یا در بدنه ماشین به طور‌خزینه قرار نگرفته باشد باید با حفاظ مناسب پوشانده شود.

مقررات مربوط به پرسهای مکانیکی یا تغذیه خودکار - نیمه خودکار و تغذیه غیرخوکار

ماده ۵ - کلیه پرسهای میکانیکی[مکانیکی] که مجهز بوسائل تغذیه خودکار - نیمه خودکار - و یا غیر خودکار هستند مانند‌: میزدوارسیستم تغذیه کشوئی - قیف یا استوانه تغذیه - نوار حامل قطعه کار باید مجهز بوسائل زیر باشند.
الف - حفاظهای ثابت مخصوص سنبه - این حفاظها باید طوری قرار گرفته باشند که قسمت زیر حفاظ تا روی قطعه کار یا یا سطح کار از ۶ میلیمتر تجاوز نکند همچنین بالای حفاظ اقلا تا حد فوقانی کورس سنبه ادامه داشته باشد.
ب - سیستم خاص برای محدود کردن کورس سنبه‌. عمل این سنبه باید طوری باشد که فضای بین سنبه و ماتریس یا رونده بیشتر از ۶ میلیمتر نباشد.

ماده ۶ - اطراف سنبه در پرسهای مکانیکی باید به وسیله حفاظی از ورق آهن محکم و مقاوم - ورق مشبک - میله های فلزی - نرده‌های محکم فلزی شیشه نشکن یا مواد پلاستیکی شفاف پوشیده شده و بقسمی ساخته شده باشد که باعث خستگی چشم کارگر نشود.

ماده ۷ - چشمه ها یا فواصل روزنه حفاظ سنبه یا دریچه های حفاظتی در پرسهای مکانیکی بهر فاصله ای که از ماتریس قرار گرفته است نباید دارای ابعادی باشد که اجازه عبور و تماس قسمتی از دست را به منطقه عمل ماشین بدهد‌.

ماده ۸ - در پرسهای مکانیکی برای جلوگیری از رفتن انگشتان - موها یا لباس کارگر لای غلطکهای تغذیه خودکار باید پهن غلطکهای و چرخ دنده های مربوطه به آنها (‌باستثناء دهانه تغذیه‌) با حفاظ پوشانده شده باشد.

ماده ۹ - پرسهای مکانیکی که به وسیله دست تغذیه میشود باید دارای وسایل زیر باشد‌.
الف - حفاظ ثابت برای سنبه یا وسیله محدود کننده کورس سنبه‌.
ب - حفاظ دریچه ای (‌VALT‌) یا چفت که جلوی سنبه و ماتریس را کاملا نبندد و مجهز به دریچه ای با شرایط زیر باشد.
۱ - فقط در موقعی که سنبه در حال توقف است امکان باز شدن برای دسترسی به سنبه باشد.
۲ - قبل از شروع به کار سنبه دریچه بسته شود.
۳ - عمل چفت شدن آن با عمل خار کلاچ یا مانع خار کلاچ توام باشد.
۴ - مجهز بدستگاه مکمل جداگانه ای باشد تا در موقعی که سنبه در حال حرکت است دریچه فوق‌الذکر را بسته نگاهدارد.
۵ - دریچه طوری تعبیه شده باشد که حتی المقدور بتواند از ضربه زدن نا به هنگام سنبه در موقعی که فرمان در وضعیت حرکت نیست جلوگیری کند.
ج - پرسهائی که کورس آنها بیشتر از ۵/۱۲ سانتیمتر است (‌باستثناء پرسهای بسیار سریع با کورسهای متغیر‌) باید دارای حفاظ خودکار باشد که اعمال زیر را انجام دهد.
۱ - با حرکت کردن بجلو دست را از محل عمل سنبه و ماتریس دور کند.
۲ - در تمام طول حرکت عادی یا اتفاقی سنبه به طرز موثر عمل نماید.
۳ - طوری تنظیم شده باشد که حرکت آن باندازه کافی بوده و قبل از ضربه زدن سنبه دست را از منطقه خطر دور کند.

ماده ۱۰ - چشمه های موجود روی حفاظهای ثابت و حفاظهای دریچه‏ای پرسهای مکانیکی با دست تغذیه میشود باید برطبق ماده ۷ این آیین‏نامه باشد.

ماده ۱۱ - برای تکمیل حفاظهای ذکر شده در ماده ۹ این آیین‏نامه پرسهای بزرگی که با دست تغذیه میشود و دو یا چند کارگر روی آن کار میکنند باید مجهز به حفاظهائی باشد که به طور مکانیکی بقسمت کشوئی سنبه مربوط بوده و عمل آن طوری باشد که از دسترس کارگران به منطقه عمل سنبه و ماتریس به طور موثر جلوگیری نماید.

ماده ۱۲ - در پرسهای مکانیکی که با دست تغذیه و از حفاظ تغذیه مکانیکی رد کننده دست استفاده میگردد باید دو طرف و قسمت عقب پرس‌دارای حفاظ باشد.

ماده ۱۳ - حفاظهای رد کننده دست یا حرکت جبهه ای که به طور مکانیکی کار میکنند و روی پرسها ی مکانیکی با تغذیه دستی نصب میگردد باید دارای شرایط ذیل باشد.
الف - در حین کار امکان دسترسی کارگر به منطقه خطرناک وجود نداشته باشد.
ب - قسمتهائی از حفاظ که امکان برخورد با دست کارگر را دارد باید با چرم یا لاستیک پوشیده شود تا از ضربه شدید یا بریدگی دست جلوگیری گردد.

ماده ۱۴ - پرسهای مکانیکی با دست تغذیه میشود مجهز به حفاظ دریچه‌ای یا حفاظ رد کننده دست با حرکت جبهه‌ای بوده و عمل حفاظ مستقل از حرکت باشد باید دارای وسیله مخصوص جلوگیری از تکرار ضربه (‌وسیله تک ضربه ای‌) باشد که به وسیله آن عمل پدال یا اهرم محرک بعد از هر ضربه قطع شود. و پرس را نیز متوقف نماید.

ماده ۱۵ - عمل وسیله تک ضربه ای در پرسهای مکانیکی که با دست تغذیه میشود فقط بستگی به یک فنر فشاری که در داخل محفظه سربسته و یا روی یک میله قرار گرفته و فاصله بین حلقه‌های فنر کمتر از قطر سیم فنر باشد.

ماده ۱۶ - پرسهای مکانیکی که با پدال فرمان داده میشود باید مجهز به حفاظهای محکم در روی پدال باشد این حفاظ باید طوری ساخته شود که پای کارگر در فواصل ضربات پرس وضع اتکائی راحتی داشته باشد.

ماده ۱۷ - اهرم های فرمان در پرسهای مکانیکی که با دست فرمان داده میشود باید مجهز به چفتهای فنردار باشد تا از راه افتادن اتفاقی پرس جلوگیری نماید.

ماده ۱۸ - ماتریس پرسهای مکانیکی باید طوری ساخته و نصب شود که امکان حفاظ‌گذاری ان برطبق مواد ۵ و ۹ این آیین‏نامه موجود باشد.

ماده ۱۹ - جبهه جلوی ماتریس برای کم کردن خطرات احتمالی باید با زاویه ۴۵ درجه یخ زده و بریده شود.

ماده ۲۰ - قبل از گذاردن یا برداشتن و تنظیم ماتریس در پرسهای مکانیکی باید وسایل کافی برای جلوگیری از افتادن سنبه پیش بینی گردد.

ماده ۲۱ - پرسهای هیدرولیک مخصوص فشردن مواد یا عصاره کشی از آنها باید حفاظ گذاری شده باشد.

ماده ۲۲ - دریچه های حفاظتی چفت دارد پرسهای هیدرولیک که کشوئی آن بپائین حرکت میکند باید مجهز بوسائلی باشد که در موقع باز کردن حفاظ قسمت کشوئی را به طور موثر نگهدارد.

ماده ۲۳ - در موردی که سوپاپهای فرمان جزئی از بدنه ماشین پرس را تشکیل نداده یا روی بدنه نصب نشده باشد.
الف - این سوپاپها طوری قرار گیرد که متصدی دستگاه در حالت عادی کار امکان دید کامل پرس را داشته باشد.
ب - چنانچه منطقه عمل پرس کاملا قابل رویت نباشد از آیینه که منعکس کننده ای که در مقابل کارگر نصب شده استفاده کرد. به طوریکه تمام دستگاه پرس در آن منعکس گردد.

ماده ۲۴ - پرسهای افقی یا عمودی که برای حدیده کردن فلزات نرم- گل پخته گرافیت - مواد پلاستیک لاستیک ماکارونی یا سایر مواد و گذراندن آنها از وسط حدیده هائی با اشکال و اندازه های مختلف به کار رفته و عمل پرس به وسیله هوای فشرده یا فشار آب یا بخار انجام میگیرد‌. باید مجهز به سوپاپهای اطمینانی باشد که روی لوله های تغذیه کننده سوار شده و دارای فشارسنجهائی که از پشت فرمان کاملا قابل رویت است باشد.

پرسهای ماکارونی سازی

ماده ۲۵ - فرمان پیستون پرسهای افقی یا قائم که برای ساختن ماکارونی مورد استفاده قرار میگیرند باید با دو دست عمل کند تا از رفتن دست بین سیلندر و پیستون ممانعت به عمل آورد.

ماده ۲۶ - پرسهای مخصوص برش ماکارونی به قطعات کوتاه باید در مقابل چاقو های گردنده دارای حفاظ باشد.

ماده ۲۷ - در موقعی که کفه متحرک پرسهای بسته بندی بار بالاتر از کف کارگاه قرار گرفته است این کفه باید مجهز به پیش بندهای صاف باشد تا از قرار گرفتن کارگران بین کف کارگاه و کفه متحرک پرس جلوگیری نماید.

ماده ۲۸ - ماشینهای ماهیچه سازی و قالب سازی که در ریخته گریها از آن استفاده میشود باید مجهز به فرمان دودستی باشد و طوری عمل کند که در موقع کار ماشین از وارد شدن دست کارگر به منطقه خطرناک جلوگیری کند.

پرسهای قالب زنی گل پخته

ماده ۳۰ - پیستونها و ماتریس ماشینهای قالب گیری که در ساختمان آجر - قطعات ساختمانی لوله‌های فاضل آب و زهکشی - سوفال و سایر محصولاتی که با گل پخته ساخته میشوند مورد استفاده قرار میگیرد باید طبق دستورات مربوط به ماده ۵ تا ۲۰ این آییننامه حفاظ گذاری شود.

ماده ۳۱ - ماشینهای قالب زنی گل پخته باید مجهز به مکانیسم فرمان انفرادی یا وسیله رد کننده تسمه یا کلاچ اصطکاکی بوده و عمل آن بقسمی باشد که در موقع ضرورت فوراً بتواند دستگاهها را متوقف کند و تا موقعی که مانع مکانیسم فرمان آزاد نشده امکان به کار افتادن ماشین موجود نباشد.

ماده ۳۲ - در ماشینهای قالب زدن آجر بازوهائی که برای بلند کردن صفحات به کار رفته و به طور قائم تغییر مکان میدهد باید برای جلوگیری از بروز خطر حفاظ‌گذاری شود.

ماده ۳۳ - صفحات قابل تنظیم پرسهای قالب زنی آجر باید دارای دستگیره های محکم باشد.

ماده ۳۴ - چرخ دنده های پرسهای آجر یا سفال و پرسهای مخصوص ساختن بلوکهای ساختمانی که در معرض تماس و برخورد میباشد باید به وسیله حفاظهای مناسب پوشانده شود همچنین قسمت انتهائی دسته پیستون باید به وسیله محفظه هائی از آهن پر یا شبکه های فلزی پوشانده و محصور گردد.

ماده ۳۵ - مکانیسم فشار دهنده مواد در پرسهای مخصوص ساختن بلوکهای ساختمانی باید به وسیله حفاظ موثر پوشانده شود.

پرسهای چاپ نمونه. ماشینهای تا زن و ماشینهای فشار دهنده

ماده ۳۶ - درصورتی که تغذیه خودکار پرسهای چاپ نمونه ماشینهای تازن و فشار دهنده مواد غیرممکن باشد باید دارای وسائل خودکار متوقف کننده که به وسیله میله یا دریچه فرمان داده میشود باشند این وسائل باید در موقعی که دست کارگر بین صفحه پلاتین و صحفه مرمر قرار گرفته از بسته شدن صفحه پلاتین جلوگیری نماید.

ماشینهای جعبه سازی - گوشه زنی - لبه جمع کن

ماده ۳۷ - ماشینهای مخصوص ساختن جعبه های مقوائی که برای گوشه زنی. لبه جمع‌کنی و تکمیل جعبه مورد استفاده قرار میگیرد باید مجهز بوسائل زیر باشد:
الف - وسائل تغذیه خودکار
ب - حفاظهای ثابت (این حفاظها باید طوری تعبیه شده باشند که متصدی دستگاه نتواند دست خود را بین قسمت کشوئی و سندان وارد کند)

پرسهای قوطی سازی و خمکاری یا برجسته کاری

ماده ۳۸ - پرسهای مخصوص خمکاری و قوطی سازی یا برجسته‏کاری یا مس یا کاغذ باید طبق دستورات مواد ۵ تا ۲۰ این آیین‏نامه مربوط به پرسهای مکانیکی حفاظ گذاری شود.

پرسهای مخصوص سوراخ کردن یا بریدن توام با سوراخ کردن به وسیله سنبه‌های مخصوص

ماده ۳۹ - پرسهای مخصوص سوراخ کردن یا بریدن توام با سوراخ کردن مس یا کاغذ یا پارچه به وسیله سنبه باید مجهز بوسائل زیر باشد:
الف - وسائل خودکاری که در موقع بردن دست بین قطعه فشار دهنده و قطعه کار از اعمال فشار خطرناک دستگاه جلوگیری کند.
ب - زیر سری های کشوئی برای موقعی که کارگر لزوماً دست خود را زیر قسمت فشار دهنده میبرد.
ج - فرمان دور دودستی برای نگهداشتن دست از منطقه خطر.

پرسهای اطوکشی لباس

ماده ۴۰ - پرس اطو کشی لباس باید مجهز بفرمان دو دستی باشد تا دستهای کارگر در موقع بسته شدن پرس از منطقه خطر دور باشد.

ماده ۴۱ - پرس لباس باید در بین قسمت خارجی صفحه فوقانی و محفظه آهن ورق که آن را میپوشاند دارای پوششی از مواد عایق حرارت باشد.

ماده ۴۲ - لوله هائی که بخار را به پرس لباس می‌آورد و در معرض تماس اشخاص میباشد باید با مواد عایق پوشیده شود.

این آیین‏نامه که مشتمل بر ۴۲ ماده میباشد به استناد ماده ۴۷ قانون کار تدوین و در دویست و هشتاد ویکمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی مورخ ۱۳۴۷/۷/۵ به تصویب نهایی رسیده و قابل اجرا است.