تعاریف و ضوابط تاسیس مراکز تحقیقاتی

با توجه به روح تعالیم مکتب اسلام در زمینه گسترش مرزهای دانش و آگاهی از مواهب و نعمتهای خدادادی در پهنه طبیعت و جهان به منظور ارتقای سطح زندگی و نیل به حیات طیبه و نیز با عنایت به تاکید قانون اساسی جمهوری اسلامی، در خصوص تقویت روح بررسی و تتبع و ابتکار در تمام زمینه های علمی، فنی، فرهنگی و اسلامی از طریق تاسیس مراکز تحقیق، ضرورت تاسیس و توسعه مراکز و فعالیت های تحقیقاتی به صورت منسجم و بر اساس الگویی سنجیده و مورد قبول، محرز می‌باشد.
فعالیت های تحقیقاتی در کشور به صورت سازمان یافته و تشکیلاتی، با تاسیس انستیتو پاستور در سال ۱۲۹۹ آغاز گردید. افزایش فعالیت های تحقیقاتی و توسعه مراکز جدید که بعضاً به صورت مستقل و اکثراً وابسته به دانشگاهها یا وزارتخانه های صنعتی و پزشکی و... انجام گرفت، از الگوی مشخص و واحدی تبعیت ننموده است
از این رو جهت هماهنگ ساختن توسعه مراکز و فعالیت های پژوهشی، طرح حاضر به منظور بیان تعاریف و تعیین ضوابط تاسیس مراکز و واحدهای تحقیقاتی، اعم از دولتی و یا غیر دولتی، تنظیم شده است

۱ - محقق
" محقق" در مرکز تحقیقاتی، به کسی اطلاق می‌شود که " عضو هیات علمی، پژوهشی" در یک گروه پژوهشی یا آموزشی فعالیت پژوهشی می کند و وظایف و نحوه ارتقای او تابع مقررات هیات علمی پژوهشی دانشگاهها و موسسات پژوهشی خواهد بود.

۲ - گروه پژوهشی
در صورتی که فعالیت پژوهشی در یک دانشکده یا موسسه تحقیقاتی " به صورت مستمر" و با " هدف خاص" تعریف شده باشد،و به تعداد کافی عضو هیات علمی پژوهشی وجود داشته باشد، گروه پژوهشی با ضوابط زیر، تاسیس می‌گردد.
الف - هدف و عنوان گروه پژوهشی منطبق بر نیازهای اساسی کشور در یکی از زمینه های علمی، کاربردی و یا میان رشته ای باشد.
ب - داشتن حداقل ۵ عضو هیات علمی پژوهشی که ۳ نفر از آنان در گروه پژوهشی تمام وقت باشند.
ج - داشتن امکانات و تجهیزات لازم در دانشکده یا دانشگاه و یا موسسه تحقیقاتی.
د - داشتن دانشجوی دوره دکتری در زمینه تحقیقاتی ارائه شده و یا سه دوره متوالی دانشجوی کارشناسی ارشد.

تبصره ۱ - در صورت تمایل دانشکده به استقلال مالی در گروه پژوهشی، گروه با نام " مرکز" و زیر نظر دانشکده اداره خواهد گردید که در این صورت دارای استقلال مالی بوده ولی سایر ضوابط آن تابع ضوابط " گروه" می‌باشد.

تبصره ۲ - موسسات تحقیقاتی غیر وابسته به دانشگاهها، از شرط مندرج در بند " د" معاف خواهند بود.

۳ - پژوهشکده
در صورتی که حدود فعالیتهای پژوهشی دانشگاه از سطح یک دانشکده، فراتر باشد و ایجاد " موسسه ای" در دانشگاه یا به صورت مستقل ضرورت یابد،" پژوهشکده" با شرایط زیر تاسیس می‌گردد:
الف - فعالیتهای تحقیقاتی پژوهشکده در زمینه های بنیادی، کاربردی و یا توسعه ای و منطبق بر نیازهای اساسی کشور خواهد بود و پژوهشکده در یک رشته مشخص و یا به صورت میان رشته ای می‌تواند در هر یک از زمینه های فوق تشکیل گردد.
ب - داشتن حداقل ۳ گروه پژوهشی با شرایط مندرج در بند "۲"
ج - داشتن امکانات و تجهیزات مستقل برای امور تحقیقاتی.

تبصره ۱ - پژوهشکده، از نظر مالی، مستقل و از نظر اداری، مشابه یک دانشکده خواهد بود.

تبصره ۲ - عناوین زیر، معادل پژوهشکده خواهد بود:
الف - مرکز تحقیقاتی
ب - موسسه تحقیقاتی (پژوهشی)

تبصره ۳ (اصلاحی ۱۳۷۲/۰۱/۱۷)- هر گاه، سطح فعالیت تحقیقاتی در موسسات و مراکزی که عنوان دانشگاه ندارند، معادل پژوهشکده باشد، می‌توانند نسبت به تاسیس پژوهشکده، (نظیر مرکز و موسسه تحقیقاتی) اقدام نمایند. اینگونه موسسات می‌توانند نسبت به ارائه دوره کارشناسی ارشد و دکترای پژوهشی در صورت داشتن شرایط و ضوابط آموزشی و پژوهشی مصوب اقدام کنند.

۴ - پژوهشگاه
در صورتی که فعالیتهای پژوهشی، در سطح گسترده، مورد نظر باشد، واحد پژوهشی مستقل (پژوهشگاه) با شرایط زیر ایجاد می‌گردد:
الف - دارا بودن سه موسسه پژوهشی (پژوهشکده) با شرایط مندرج در بند ۳
ب - داشتن امکانات و تجهیزات مستقل برای امور تحقیقاتی

تبصره - پژوهشگاهها می‌توانند نسبت به ارائه دوره کارشناسی ارشد و دکترای پژوهشی، بر طبق شرایط تبصره ۳ - از بند ۳ اقدام کنند.

۵ - روش ایجاد واحدهای تحقیقاتی

الف - استخدام کادر به عنوان عضو هیات علمی پژوهشی در دانشگاهها و موسسات آموزش عالی، نظیر استخدام کادر به عنوان عضو هیات علمی آموزشی بوده و تبدیل وضعیت از هیات علمی آموزشی به هیات علمی پژوهشی، به پیشنهاد دانشگاهها و تصویب هیاتهای ممیزه، صورت می‌گیرد.

ب - تاسیس گروه یا مرکز پژوهشی، پژوهشکده و یا پژوهشگاه، بر حسب مورد، به پیشنهاد دانشگاه یا سازمان و یا وزارتخانه ذیربط و در خصوص مراکز تحقیقاتی غیر دولتی توسط افراد حقیقی و یا حقوقی بنا به مورد در معاونت پژوهشی وزارت فرهنگ و آموزش عالی و یا معاونت پژوهشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بررسی می‌شود و جهت رسیدگی نهایی و تصویب اساسنامه، به شورای گسترش آموزش عالی مربوط، ارجاع خواهد گردید.

ج : روسای مراکز واحدهای تحقیقاتی، باید از میان اعضای برجسته هیات علمی باشند و صلاحیتشان، در جهت اهداف موسسه بر حسب مورد به تایید وزارتین مربوط برسد.

تبصره - در خصوص روسای واحدهای تحقیقاتی بخش غیر دولتی، عضویت در هیات علمی، شرط نیست.

۶ - مراکز تحقیقاتی که بر اساس این ضوابط، تاسیس می‌شوند، می‌توانند از امتیازات و تسهیلاتی که آیین‌نامه آن به پیشنهاد مشترک وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به تصویب دولت خواهد رسید، استفاده کنند.

۷ - مراکز تحقیقاتی که پس از تشکیل، شرایط مندرج در این آیین‌نامه را از دست بدهند، مجوز تاسیس آنها بر حسب مورد توسط شورای گسترش آموزش عالی وزارتین ذیربط، لغو خواهد گردید.

۸ - دستورالعمل های اجرایی این طرح، بنا به مورد توسط معاونین آموزشی و پژوهشی وزارتین فرهنگ و آموزش عالی و بهداشت، درمان آموزش پزشکی تنظیم و به تصویب وزرای ذیربط خواهد رسید.

دریافت فایل پی‌دی‌اف